«Μικρή εφιαλτική μουσική»

Youtube autoplay accessibility link
Θέλετε να βγείτε για σαββατόβραδο; Μήπως εσείς θα προτιμούσατε ένα ρεσιτάλ μουσικής δωματίου ενώ το έτερόν σας ήμισυ τρελαίνεται για θριλεράκι στο multiplex της περιοχής;;; Κανένα πρόβλημα! Το παραπάνω trailer θα σας δείξει πώς μπορείτε να τα συνδυάσετε επιτυχώς!!! :-)

Απολαύστε μια «κλασική συναυλία» όπως δεν την έχετε ξαναματαδεί...!

Περισσότερα βίντεο | Ιστοσελίδα

Ευχαριστώ τον anastasio που μου έστειλε το εκπληκτικό αυτό υλικό.

Το τρομερό παιδί

Το κομμάτι που ακούτε ήδη από χτες δεν είναι μπαρόκ. Τσαϊκόφσκι είναι! Υπεύθυνος για το «έγκλημα» (;) ο Θεόδωρος Κουρεντζής. Το «τρομερό παιδί της Ρωσίας» —όπως τον αποκαλεί ο διεθνής τύπος— έχει ταράξει για τα καλά τα νερά της κλασικής σκηνής. Οι κριτικοί διχάζονται – συχνά τον αποκαλούν αναρχικό, ωραιοπαθή, ιδιοφυΐα. Το κοινό τον λατρεύει. Οι γυναίκες τρελαίνονται με την πάρτη του! Εκείνος... όλες και καμία! «Θέλω να σώσω την κλασική μουσική – δώστε μου 5-10 χρόνια και θα δείτε...» ισχυρίζεται ο ίδιος!!!

Η ορχήστρα και η χορωδία που ο ίδιος «έχτισε» στην Όπερα του Νοβοσιμπίρσκ της Σιβηρίας είναι ένα πραγματικό κοινόβιο. Οι μουσικοί δεν έχουν ωράριο και περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους μαζί – όταν δεν κάνουν πρόβα, ακούν μουσική, συζητάνε, τρώνε, διαβάζουν ποίηση, βλέπουν πρωτοποριακές ταινίες, ενίοτε κοιμούνται και μέσα στο θέατρο! Και να σκεφτείτε ότι οι αμοιβές τους είναι —απ' ό,τι μαθαίνω— πενιχρότατες...!

Το καλοκαίρι είχαμε μια διπλή ευκαιρία [27 και 28 Ιουνίου] να γνωρίσουμε τη δουλειά του Κουρεντζή από κοντά (ήρθε για πρώτη —αν δεν κάνω λάθος— φορά με τα δικά του σύνολα). Προχτές έπαιξε και πάλι με την ορχήστρα του, αυτή τη φορά στο Ηρώδειο. Μαζί του στη σκηνή οι εξαιρετικές Vesselina Kasarova και Simone Kermes. Ωστόσο —αν και τραγουδιστής— δε θα σταθώ στις τραγουδίστριες. Το «φαινόμενο Κουρεντζής» χρήζει μεγαλύτερης μνείας.

Πριν ακούσει κανείς τη δουλειά αυτού του ανθρώπου, πρέπει να διαγράψει από μέσα του ό,τι έχει ακούσει μέχρι σήμερα από την κλασική παράδοση. Ύστερα πρέπει να αφήσει τον εαυτό του ελεύθερο να ακούσει, να αφουγκραστεί. Πολύ ελεύθερο όμως! Κι αν δεν τα καταφέρει, ας ακούσει ξανά και ξανά... Η ανάγνωση που κάνει στα έργα αυτός ο άνθρωπος είναι ανατρεπτική. Ωστόσο —και κατά την ταπεινή μου γνώμη— δεν είναι τυχαία, ούτε γίνεται για το φαίνεσθαι. Ώρες-ώρες, θα μπορούσε να την πει κανείς πρωτόγονη ή πρωτόλεια. Αυτό είναι όμως που την κάνει πραγματική και αυθεντική! Αυτό είναι που την κάνει να απελευθερώνεται από την τυπολατρία και να ξεχύνεται με ορμή κατευθείαν στο θυμικό μας.

Η ερμηνεία του Κουρεντζή —για μένα— είναι ουσιαστικά μία επιστροφή. Όχι τόσο μια επιστροφή στις παλιές μουσικές ή τις παλιές ερμηνείες αλλά μια επιστροφή στις παλιές αισθήσεις, στις αισθήσεις που οι σημερινοί ρυθμοί και οι ατομιστικές αξίες έχουν κλειδώσει. Είναι μια ιδανική ευκαιρία να θυμηθούμε ότι ένα μεγάλο έργο για να το καταλάβουμε δεν το διαβάζουμε μόνο αλλά πρωτίστως το αισθανόμαστε.



Τώρα... κλείστε τα μάτια σας, ξεχάστε τις συγκεκριμένες μουσικές όπως τις γνωρίζατε έως τώρα και αφεθείτε:

• Tchaikovsky - Pique Dame - Radostno
• Mozart - Don Giovanni - Overture
• Brahms - Ein deutsches Requiem - Denn alles Fleisch es ist wie Gras
• Stravinsky - The Rite of Spring - Part I
• Mahler - Symphony No.5 - Adagietto
• Purcell - Dido and Aeneas - Οverture
• Purcell - Dido and Aeneas - To the Ηills and the Vales
• Purcell - Dido and Aeneas - Fear no danger to ensue
• Purcell - Dido and Aeneas - Thy hand, Belinda

Τα παραπάνω δείγματα προέρχονται από την επίσημη ιστοσελίδα του Θεόδωρου Κουρεντζή. Εκεί, μπορείτε να βρείτε πολλά περισσότερα. Μην τρομάξετε με τα ρωσικά – ακολουθήστε στα τυφλά τους κίτρινους συνδέσμους και μαντέψτε τα έργα. Η πλειοψηφία τους είναι από ζωντανές παραστάσεις και ο ήχος αρκετά συμπιεσμένος (για προφανείς λόγους). Στα πιο πολλά παίζει η δική του ορχήστρα, σε όργανα εποχής.

Διαβάστε κι αυτή την ενδιαφέρουσα συνέντευξη:
«Η μουσική, όπως ο έρωτας, δεν έχει ωράριο»

Ορίστε κι ένα τυπικό άρθρο του ξένου τύπου:
'I will save classical music'

Το σημερινό μου κείμενο αφιερώνεται εξαιρετικά σε δύο δικτυακούς —τολμώ να πω— φίλους, που αυτές τις μέρες δοκιμάζουν την άλλη «τρομερή» πλευρά της μουσικής ζωής...

Και μετά το πάθος...;

Youtube autoplay accessibility link
...ο οργασμός!!! :-)

Αναζητώντας το χαμένο πάθος

Τον Yann Tiersen τον ξέρετε; Τον ξέρετε. Είναι αυτός που έγραψε τη μουσική της Amélie. Πρόκειται για σπουδαγμένο μουσικό, με κλασική παιδεία – κι όμως, δίνει την εντύπωση πως είναι αυτοδίδακτος! Γιατί άραγε...;

Ο Tiersen ξέφυγε από το «σύστημα» και προχώρησε. Δεν τον ενδιέφερε αν η μουσική που θα δημιουργούσε θα λεγόταν «κλασική». Δεν τον ενδιέφερε καν να βάλει μια ταμπέλα σ' αυτό που έκανε. Ούτε περιορίστηκε σ' ένα και μόνο όργανο (παίζει πολλά και εξίσου καλά, ο άτιμος...). Το μόνο που τον ένοιαζε πραγματικά ήταν το πάθος της μουσικής του.

Το πάθος αυτό άγγιξε εύκολα τον κόσμο, με την πρώτη καλή ευκαιρία (η Amélie που λέγαμε...). Τώρα έχει πλέον τη δυνατότητα να το απελευθερώνει ακόμα περισσότερο. Στις ζωντανές του εμφανίσεις το έχει ήδη αποδείξει. Είμαι σίγουρος ότι και δισκογραφικά θα ακολουθήσουν αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα...


Youtube autoplay accessibility link
Τι είναι αυτό, όμως, που κάνει εμάς τους κλασικούς μουσικούς, ν' αφήνουμε κατά μέρος το πάθος μας; Το παράδοξο ξεκινά κυρίως από την παιδεία. Οι περισσότεροι δάσκαλοι μας βάζουν σε καλούπια. Κατά ένα μεγάλο μέρος αυτό είναι αναπόφευκτο κομμάτι της εκπαιδευτικής (και όχι μόνο) διαδικασίας – είναι ο μόνος τρόπος για να γνωρίζει ο δάσκαλος το ρυθμό εξέλιξης του μαθητή και να κατευθύνει ανάλογα το μάθημά του. Όμως... το σωστό μάθημα είναι αυτό που εξυπηρετεί το μαθητή και όχι το δάσκαλο. Κι αυτό κάθε δάσκαλος που σέβεται τον εαυτό του θα πρέπει —τουλάχιστον— να το αναλογιστεί κάποια στιγμή.

Μπαίνοντας ο μαθητής σε καλούπια, θυσιάζει το πάθος του προκειμένου να ενταχθεί στα τεχνικά και ερμηνευτικά μέσα που του προτείνονται. Κύριό του μέλημα παύει να είναι η ψυχική ανάταση και έκφραση – τη θέση τους παίρνει ένας αγώνας να διατηρηθεί «εντός των ορίων». Δεν πρέπει να κάνει λάθη, δεν πρέπει να ξεφεύγει από τους «κανόνες», δεν πρέπει να αμφισβητεί τις κατακτήσεις των παλαιοτέρων γενεών! Κι ύστερα... αναρωτιέται γιατί δεν αγγίζει το κοινό, γιατί δεν κάνει καριέρα...

Υπάρχει, βέβαια, η λύση να μείνει κανείς μακριά από τους δασκάλους. Πρόκειται για μια λύση ενδεχομένως (...) πιο οικονομική αλλά σαφώς πιο χρονοβόρα (“the hard way”, που λένε και οι Αγγλοσάξονες...). Δε θα την πρότεινα – αλλά δεν την απορρίπτω κιόλας. Ενδέχεται να ταιριάζει καλύτερα σε κάποιες πιο ανεξάρτητες προσωπικότητες. Δεν αποτελεί, ωστόσο, μια ολοκληρωμένη λύση.

Ιδανική λύση θα ήταν [και πάλι] ένας συγκερασμός: ο μαθητευόμενος καλλιτέχνης ας μείνει όσο το δυνατό πιο ανεξάρτητος, με το δάσκαλο (ή —ακόμα καλύτερα— τους δασκάλους) σε ρόλο περισσότερο συνοδοιπόρου παρά καθοδηγητή. Είναι σαφώς προτιμότερη μία αποστασιοποιημένη αλλά ισχυρή προσωπικότητα που να εμπνέει και να είναι παρούσα (και ικανή να δώσει απαντήσεις) σε κάθε λογής τεχνικούς ή ερμηνευτικούς προβληματισμούς παρά μία πατρική ή μητρική φιγούρα που ελέγχει ολοκληρωτικά τη μουσική πορεία (ενίοτε και τη ζωή...) του μαθητή.

Το παραπάνω σκεπτικό θα πρέπει ασφαλώς να υποστηρίζεται από νέες κατάλληλες εκπαιδευτικές υποδομές και θεσμούς. Αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη συζήτηση...

[Ακούστε εδώ την αυθεντική στουντιακή έκδοση του κομματιού. Για τους φίλους πιανίστες υπάρχει κι ένα χορταστικό δωράκι...]

Η φωνή της λογικής

Επιλέγουμε τις φωνές με το συναίσθημα. Διαλέγουμε να ακούσουμε ή να συνεργαστούμε με φωνές φίλων και γνωστών, συγγενών εξ αίματος ή εξ αγχιστείας. Δεν είναι κακό.

Νιώθουμε καλύτερα εάν λειτουργήσουμε συναισθηματικά. Συν τοις άλλοις, υπάρχει και η δεδομένη ανταπόκριση της άλλης πλευράς. Το αποτέλεσμα έχει εξ ορισμού μια ζεστασιά κι έναν οικείο, κατανοητό κώδικα επικοινωνίας.

Φτάνει αυτό;

Εάν θέλουμε απλά να νιώθουμε καλά, εμείς και ο στενός μας κύκλος, ναι – είναι υπεραρκετό. Εάν θέλουμε να κοιτάξουμε λίγο πιο πέρα, σε βάθος χρόνου και χώρου, τότε κάτι λείπει.

Λείπει εκείνη η σταγόνα που θ' αναταράξει το μονότονο κυματισμό της ζωής μας και θα δημιουργήσει δομές και σχήματα, πραγματικά έργα τέχνης!

Ένας καλός συγκερασμός (...) συναισθήματος και λογικής μπορεί να δημιουργήσει μία ιδανική φούγκα. Φούγκα στα ιταλικά σημαίνει φυγή – στα γερμανικά όμως σημαίνει αρμός! Μήπως να σταματούσαμε να υπεκφεύγουμε παρορμητικά και να ξεκινούσαμε να συνεργαζόμαστε;

Προσωπογραφία αντί κριτικής

Χτες ήμουν μάρτυρας μιας καλής συναυλίας. Μάρτυρας εκ των έσω – όχι ως ακροατής αλλά ως συμμετέχων. Μια καλή συναυλία είναι πάντα μια καλή συναυλία. Δεν είναι το όνειρο μιας ζωής, είναι όμως μια ευκαιρία ανάτασης. Μια καλή συναυλία δε μπορεί να είναι ιδανική – έχει σαφώς τα τρωτά της αλλά δεν είναι εκείνα που τελικά σου μένουν.

Θα μπορούσα να γράψω μια μακροσκελή κριτική. Αντ' αυτής, θα σταθώ μονάχα στα πρόσωπα: στα πρόσωπα των θεατών που ξέχναγαν την ψύχρα και το άβολο του εξωτερικού χώρου όσο η μουσική κορυφωνόταν· στα πρόσωπα των φίλων που έσπευσαν να παρακολουθήσουν και στη συνέχεια να αγκαλιάσουν τα συναισθήματά μας· στα πρόσωπα των πάλαι-ποτέ συναδέλφων που νοστάλγησαν τις παλιές εποχές και ζήλεψαν —με αγάπη όμως!— τη χτεσινή στιγμή· στα πρόσωπα των τωρινών συναδέλφων όπου, από τις πρόβες ακόμη, έβλεπες την αυτοσυγκέντρωση να εναλλάσσεται με την αγαλλίαση και μια ξεχασμένη ανάμνηση του πάθους με το οποίο ξεκίνησαν κάποτε στη μουσική· στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών όπου —εκτός από την αντανάκλαση των χειροκροτημάτων και των επευφημιών— μπορούσε κανείς να διακρίνει και τη γαλήνια ικανοποίηση του «καλά πήγαμε».

[Συναυλία αφιέρωμα στη Μαρία Κάλλας στην Πνύκα]

Addio, Luciano!

Την τελευταία πνοή άφησε ο φημισμένος τενόρος Λουτσιάνο Παβαρότι.

Βιογραφικό | Ιστοσελίδα | Βίντεο